مطالعه هیدرواقلیم بارش های سنگین حوضه بلوچستان جنوبی با تاکید بر الگوهای جوی

10.22034/jmas.2026.572410.1265

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 Geophysics Institute

2 موسسه ژئوفیزیک

چکیده
در این پژوهش، دوره بازگشت سیل‌های فراگیر و شدید در جنوب سیستان و بلوچستان با استفاده از داده‌های بارش روزانه ایستگاه‌های هواشناسی حوضه آبریز بلوچستان جنوبی در دو بخش تحلیل آماری و تحلیل همدیدی مورد بررسی قرار گرفته است.در بخش تحلیل آماری، نمودار‌های چندک-چندک Q-Q))واحتمال-احتمال( P-P (مقادیر مشاهداتی، هیستوگرام و تابع چگالی احتمال متناظر با بیشینه‌های مشاهداتی و دوره بازگشت بارش‌های تجمیعی 24، 48، 72، 96 و120 ساعته بررسی شده است. در بخش تحلیل همدیدی، نقشه‌های ترکیبی فشار سطح زمین و بارش ، نقشههای سطوح بالای جو در ترازهای ۸۵۰، 700، ۵۰۰ و 300 هکتوپاسکال، و کمیت های ترمو دینامیکی دماو کمیت‌های دینامیکی (تاوایی نسبی ، سرعت قائم وهمگرایی) برای مسیر یابی بارش استفاده شد. نتایج تحلیل نمودارهای Q-Q و نمودار احتمال P-P در حوزه آبریز بلوچستان جنوبی بیانگر این است که احتمال رخداد بارش 35 میلیمتر در یک روز هر ده سال یکبار است و هر صد سال احتمال وقوع بارش حدود 50 میلیمتر در یک روز دور از انتظار نیست. همچنین هر ده سال بارش تجمیعی روزانه بیش از 40 میلیمتر در ایستگاه چابهار احتمال بالایی دارد. نتایج تحلیل همدیدی در هر دو مورد سیل بیانگر وجود سامانه کم فشار و همزمان زبانه کم ارتفاع در سطوح بالای جو در تراز های 850 ،700، 500 و300 هکتوپاسکال در روی جنوب شرق استان که با مناطق بیشینه بارش همخوانی دارد وگرادیان شدید دمایی و سرعت باد همراه با میدان های تاوایی مثبت در منطقه نیز کاملا مشهود است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات