بررسی و تحلیل روند شاخص‌های حدی بارش در حوضه حله و ارتباط آنها با الگوهای پیوند از دور

خیرالامور, راحله; امیدوار, کمال

doi:10.22034/jmas.2026.570639.1262

بررسی و تحلیل روند شاخص‌های حدی بارش در حوضه حله و ارتباط آنها با الگوهای پیوند از دور

10.22034/jmas.2026.570639.1262

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 تیر 1405

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

راحله خیرالامور ¹

کمال امیدوار ²

¹ گروه جغرافیا- دانشکده علوم انسانی- دانشگاه یزد- یزد -ایران

² گروه جغرافیا دانشکده علوم انسانی دانشگاه یزد

چکیده

بارش‌های حدی از مهم‌ترین مخاطرات اقلیمی با آثار قابل‌توجه بر کشاورزی و منابع آب هستند. این پژوهش باهدف بررسی روند شاخص‌های حدی بارش (CDD، CWD، R95P، R99P، PRCPTOT) در حوضه آبریز حله و تحلیل ارتباط آن‌ها با الگوهای پیوند از دور (NAO، MJO، MEI، IOD) طی دوره ۲۰۰۰–۲۰۲۲ انجام شد. روند شاخص‌ها با آزمون من - کندال و ارتباط با الگوها از طریق همبستگی و رگرسیون چندگانه (با تأخیرهای سه و شش‌ماهه) ارزیابی گردید. نتایج نشان می‌دهد اغلب شاخص‌های حدی بارش در این دوره روندی کاهشی داشته‌اند که در برخی ایستگاه‌ها معنادار بوده است. در میان الگوهای پیوند از دور، NAO بیشترین تأثیر معنادار را بر طول دوره‌های خشک و مرطوب نشان داد، درحالی‌که MJO رابطه‌ای منفی و معنادار با مجموع بارش سالانه در تمام ایستگاه‌ها داشت. تأثیر MEI و IOD غالباً غیرمعنادار و محدود به برخی ایستگاه‌ها و شاخص‌های خاص بود؛ بااین‌حال، تأخیر شش‌ماهه IOD بر CDD در بوشهر به طور معناداری قوی‌تر از رابطه هم‌زمان ظاهر شد. این یافته‌ها بر ضرورت لحاظ نمودن پیوندهای از دور، به‌ویژه NAO و MJO، در پیش‌بینی‌های اقلیمی و مدیریت منابع آب حوضه تأکید دارند.

کلیدواژه‌ها

تغییر اقلیم

شاخص‌های حدی بارش

روند

الگوهای دورپیوندی

حوضه آبریز حله

موضوعات