بررسی ارتباط تغییرات پرفشار سیبری و نوسان شمالگان در فرارفت دما فصل زمستان منطقه اورآسیا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی،دانشکده علوم جغرافیایی،دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران

3 گروه آب وهواشناسی دانشکده جغرافیای دانشگاه خوارزمی تهران ایران

چکیده
باهدف شناخت برهمکنش گردش بزرگ مقیاس قطبی و اثرات آن برشدت و ضعف پرفشارسیبری،ارتباط بین تغییرات پرفشارسیبری و نوسان شمالگان درزمستان نیمکره شمالی بررسی شد. بدین منظورطی بازه زمانی 1950تا 2022 داده‌های شاخصAO،فشارتراز دریا و ارتفاع ژئوپتانسیل از مرکزپیش بینی محیطی/علوم جو اخذ وپس از بررسی‌های به عمل آمده مشاهده شد که دوره زمستانه نمیکره شمالی بیشترین وسعت و شدت پرفشار سیبری در ماه ژانویه میباشد.نتایج نشان داد که باوقوع ناهنجاری‌های شدیددرمنطقه قطبی،پرفشار سیبری به‌صورت مستقیم دچار شدت وضعف میشود.بدینصورت که درفازمثبت شاخصAO ناهنجاری ارتفاع ژئوپتانسیل در منطقه قطب منفی شده وطی آن دو هسته ناهنجاری مثبت بر روی آسیای مرکزی و شرق اروپا تشکیل میگردد.طی این وضعیت پرفشارسیبری با افزایش فشار همراه شده که گاهاً این افزایش فشار به بیش از 10تا 15هکتوپاسکال دریک ماه نسبت به میانگین بلندمدت است.در فاز منفی شرایط عکس رخ داده و باناهنجاری مثبت ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500هکتوپاسکال در منطقه قطبی، دو ناوه همراه با ناهنجاری منفی ارتفاع ژئوپتانسیل برشرق اروپا و آسیای مرکزی تشکیل میشود. در این وضعیت پرفشار سیبری دچار ضعف شده و باکاهش شدیدفشار و تضعیف همراه است. نتایج نشان داد می‌توان ازشاخص AOبرای پیش بینی فصلی و درون فصلی پرفشارسیبری استفاده و براساس آن بتوان رفتار این سامانه را تبیین نمود. نتایج حاصل از فرارفت دما نشان دادکه در دوره های نابهنجار مثبت و منفی به ترتیب در منطقه اورآسیا و سیبری فرارفت گرم و سردقوی بوجود می آید و ازطرفی در منطقه قطبی و جنب حاره نیز به ترتیب کاهش و افزایش دما در دو فاز AO مشاهده میشود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات