اثر تغییر اقلیم بر رواناب حوضه دز با استفاده از مدل IHACRES

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات. تهران. ایران

2 پژوهشکده هواشناسی

3 دانشیارگروه جغرافیا،واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز. ایران

چکیده
با توجه به کاهش شدید منابع آبی در ایران، مطالعات تغییر اقلیم در زمینه اثرات و وقوع بحران های آبی در چرخه  آب‌شناسی ضروری است. بنابراین پیش‌ نگری‌ها با دقت زیاد از تغییرات آینده به‌ویژه تغییرات در رفتار آب‌شناختی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی منابع آب ضروری است. در  پژوهش حاضر، ابتدا مجموعه داده مشاهده‌ای بارش و دمای ماهانه ایستگاه‌های  همدید از سازمان هواشناسی کشور و دبی  ماهانه ایستگاه‌های  آب‌سنجی از وزارت نیرو طی دوره30 ساله(1976-2005) اخذ شد. برای بررسی تغییرات  آتی داده شبیه‌سازی شده اقلیمی دوره(2050-2021) مدل CSIRO-Mk3 ازسری پروژه متقابل مدل‌های جفت‌شده - فازپنجم((CMIP5 و طبق 4 سناریوی RCP8.5)، RCP6 RCP4.5, ،RCP2.6  ) استخراج شد. سپس با استفاده از روش آماری عامل تغییر،  مقیاس‌کاهی صورت گرفت. برای بررسی تأثیر این تغییرات بر جریان رودخانه از مدل مفهومی بارش-روان‌آب IHACRES استفاده شده است. نتایج نشان داد، بارش در ماه‌های دسامبر (8-13)، ژانویه (16-32)، مارس (18-20)، آوریل (7-22) و اکتبر (5-8) میلی‌متر در همه سناریوها کاهش خواهد داشت. در فصول پاییز و زمستان در همه سناریوها کاهش بارش دیده می‌شود. بیشترین کاهش به‌میزان 5/14% درصد در سناریو RCP4.5 است. افزایش دما در ماه‌های مختلف در آینده بین 4/0 درجه سلسیوس تا  7/2 درجه سلسیوس قابل پیش‌نگری است.  بررسی‌ها نشان داد، تغییر اقلیم باعث کاهش روان‌آب در دوره آتی می‌شود؛ طوری‌که، در حوضه دز روان‌آب بین (4.5) تا (7.2) درصد کاهش می‌یابد. بیشترین کاهش روان‌آب با  2/7 درصد (20 مترمکعب بر ثانیه) مربوط به سناریوی RCP4.5 در دوره آتی پیش‌‌نگری می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات