انجمن هواشناسی ایران هواشناسی و علوم جوّ 2645-7261 6 2 (یادبود زنده یاد استاد دکتر علی خلیلی) 2023 12 22 Comparison of experimental and data-based methods in estimating potential evapotranspiration in Zahedan city مقایسه روش‌های تجربی و داده‌مبنا در برآورد تبخیر و تعرق مرجع در شهر زاهدان 199 214 220054 10.22034/2645-7261.2024.451030.1228 FA طه رنجبر شورآبادی گروه مهندسی آب دانشگاه بیرجند مهدی امیرابادی زاده گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند حسین خزیمه نژاد دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران، فاطمه حاجی آبادی گروه مهندسی آب دانشگاه بیرجند Journal Article 2024 04 04 The process of evapotranspiration is an important parameter for evaluating and investigating hydrological phenomena and in issues related to the management of water resources in agriculture. In this research, 12 meteorological parameters related to Zahedan meteorological station, including minimum temperature, maximum temperature, average temperature, minimum humidity, maximum humidity, average humidity, rainfall, evaporation rate, sunny hours, wind direction, maximum wind speed and average wind speed were used. The methods include Artificial Neural Network, K-Nearest Neighbor, Priestley-Taylor, Hargreaves-Samani, Torrent-White and Penman methods have been used to evaluate the potential evapotranspiration values. For this purpose, R2, MAE and RMSE evaluation indices were used to compare the calculated evapotranspiration values with the observational values of potential evapotranspiration obtained from the evaporation pan (by applying the pan coefficient of 0.8). Based on the three indicators of MAE, RMSE and R2, ANN and Torrent-White methods showed the best and worst performance respectively in estimating potential evapotranspiration in Zahedan meteorological station. Among the experimental methods, the Hargreaves-Samani method showed better performance. Based on the evaluation results, data-based methods are more accurate than experimental methods in determining potential evapotranspiration. فرایند تبخیر و تعرق برای ارزیابی و بررسی پدیده‌های هیدرولوژیکی و در مسائل مربوط به نحوه مدیریت منابع آب در کشاورزی یک پارامتر مهم می‌باشد. در این تحقیق 12 پارامتر هواشناسی مربوط به ایستگاه هواشناسی زاهدان شامل دمای حداقل، دمای حداکثر، میانگین دما، حداقل رطوبت، حداکثر رطوبت، میانگین رطوبت، میزان بارندگی، میزان تبخیر، ساعت آفتابی، سمت باد، حداکثر سرعت باد و میانگین سرعت باد مورد استفاده قرارگرفتند. برای برآورد تبخیر و تعرق پتانسیل از روش‌های شبکه عصبی مصنوعی، K-نزدیک‌ترین همسایگی و روش‌های تجربی پریستلی-تیلور، هارگریوز-سامانی، تورنت وایت و پنمن استفاده شد. آماره‌های R2 ، MAE و RMSE برای مقایسه مقادیر تبخیروتعرق پتانسیل محاسبه شده نسبت به مقادیر مشاهداتی تبخیر و تعرق پتانسیل به دست آمده از تشتک تبخیر ( با اعمال ضریب تشتک 8/0) مورد استفاده قرار گرفتند. بر اساس شاخص‌های سه گانهMAE ، RMSE و R2 روش‌هایANN و تورنت-وایت به ترتیب بهترین و بدترین عملکرد را در برآورد تبخیر و تعرق پتانسیل درایستگاه هواشناسی زاهدان نشان دادند. در بین روش‌های تجربی نیز روش هارگریوز-سامانی عملکرد بهتری از خود نشان داد. بر اساس نتایج ارزیابی، روش‌های داده مبنا دارای دقت بیشتری نسبت به روش‌های تجربی در تعیین تبخیر و تعرق پتانسیل می‌باشند. https://www.ims-jmas.net/article_220054_94c4badee7ea30d034dcd6a69dcba89a.pdf