انجمن هواشناسی ایران هواشناسی و علوم جوّ 2645-7261 5 2 2022 09 22 Investigating the role of East Asian monsoon upper troposphere circulation and Tibetan Plateau forcing in the formation of the summer anticyclone in the middle troposphere of Iran. بررسی نقش گردش وردسپهر فوقانی موسمی شرق آسیا و واداشت های فلات تبت در شکل گیری واچرخند تابستانه وردسپهر میانی ایران 81 97 171120 10.22034/jmas.2023.366974.1189 FA حسن حاجی محمدی Journal Article 2021 10 02 The mechanism of anticyclone formation and the role of different forces in their formation are challenging topics in the field of atmospheric sciences. For this purpose, the role of summer monsoon circulation and Tibetan Plateau forcing in the formation of mid-troposphere summer anticyclone over Iran was investigated. In order to obtain the main mechanism of anticyclone in the subtropical region of Iran during a period of 40 years (1981-2020), dynamic quantities of relative Vorticity, relative Vorticity advection, Velocity potential, Stream function and divergent wind were used. The results indicated that with the beginning of summer in the Northern Hemisphere, at the levels of 200 and 100 hpa, the strongest anticyclone in the Northern Hemisphere has spread in the area between the Tibetan Plateau and the Iranian Plateau, and the maximum intensity of this anticyclone is in the months of July and August and in terms of location in these two months, they have a higher extent. With the onset of monsoon activity and the formation of an energy source in East Asia, the mass resulting from deep convection in East Asia flows from East to West in a wide range from West Asia to most parts of Africa and forms an energy sink. سازوکار شکل‌گیری واچرخندها و نقش واداشت‌های مختلف در تشکیل آنها از مباحث چالش برانگیز در حوزه علوم اتمسفری می‌باشد. به همین منظور به بررسی نقش گردش موسمی تابستانه و واداشت‌های فلات تبت در شکل‌گیری واچرخند تابستانه تراز میانی وردسپهر بر روی ایران پرداخته شد. برای دستیابی به سازوکار اصلی واچرخند جنب حاره ایران طی یک دوره 40 ساله(2020-1981) از کمیت‌های دینامیکی تاوایی نسبی، فرارفت تاوایی نسبی، پتانسیل سرعت باد، تابع جریان و باد واگرا استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که با شروع تابستان در نیمکره شمالی در ترازهای 200 و 100 هکتوپاسکال قوی ترین واچرخندها در نیمکره شمالی در محدوده‌ای بین فلات تبت تا فلات ایران گسترش یافته است که بیشینه شدت این واچرخندها در ماه های جولای و آگوست بوده و از نظر مکانی در این دو ماه از گستردگی بالاتری نیز برخوردار می باشند. با شروع فعالیت موسمی و تشکیل چشمه انرژی در شرق آسیا جرم حاصل از همرفت‌های عمیق در شرق آسیا طی یک جریان شرق به غرب در محدوده وسیعی از غرب آسیا تا عمده مناطق آفریقا شارش جرم صورت گرفته و تشکیل یک چاهه انرژی را می‌دهد. بیشینه قدرت چشمه انرژی بر روی فلات تبت در تراز 150 هکتوپاسکال بوده که با تشکیل چرخه معکوس شاخه‌ای نزولی بر روی ایران، ارتفاعات خاورمیانه و ارتفاعات شمال غرب آفریقا را به همراه دارد. https://www.ims-jmas.net/article_171120_ba5900b00a2d1e2ed210c39bbdfa316a.pdf