انجمن هواشناسی ایران هواشناسی و علوم جوّ 2645-7261 4 2 2021 08 23 Investigation of the role of Stratosphere - Troposphere cover of Polar Vortex in the occurrence of heavy and widespread rainfall in Iran بررسی نقش واداشت های پوشن سپهری-وردسپهری تاوه قطبی در رخداد بارش های سنگین و فراگیر ایران 147 160 155543 10.22034/jmas.2022.342246.1173 FA حسن حاجی محمدی Journal Article 2021 02 23 In recent decades, new theories have emerged to identify the interaction between the Stratosphere and Troposphere currents. In this regard, an attempt was made to investigate the role of Stratosphere and Troposphere coercions of Polar Vortex in relation to heavy and pervasive rainfall in Iran. For this purpose, GPM Gridded data were used for the spatial pattern of precipitation and data from the National Center for Environmental Prediction / Atmospheric Science (NCEP / NCAR) and the European Center Medium-Range Weather Forecasting (ECMWF). The results showed that the rotation of the Stratosphere cover of the Polar Vortex basin has entered the upper Troposphere by deforming to an elliptical shape and by deepening the central core of the polar pan, the potential Vorticity and the anomaly of the geopotential height of the Lower Stratosphere cover. With the increase of potential Vorticity and flux from its maximum center from the northeast of Russia to the region, it has caused Tropopuse folding and finally the decrease of geopotential over the Middle East. The formation of anomalies in periods with heavy and widespread rainfall in Iran can be predicted between 18 to 20 days before the occurrence of this event in the middle and upper spheres. On the other hand, the change of Tropopuse pressure in the Arctic and Middle East region showed that by increasing the pressure in the polar Tropopuse with a delay of 2 to 3 days on days with heavy rainfall, it reduces the height of the Troposphere geopotential. طی دهه‌های اخیر تئوری‌های جدیدی در پی شناسایی برهمکنش بین جریانات پوشن سپهری و وردسپهری مطرح شد. در همین راستا سعی شد تا به بررسی نقش واداشت های پوشن سپهری و وردسپهری تاوه قطبی در ارتباط با بارش‌های سنگین و فراگیر ایران پرداخته شود. بدین منظور از داده‌های شبکه‌بندی شده GPM برای الگوی فضایی بارش و داده‌های مرکز ملی پیش‌بینی محیطی/علوم جو(NCEP/NCAR) و مرکز پیش‌بینی‌های میان مدت اروپا(ECMWF) جهت تحلیل شرایط جوی استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود گردش پوشن سپهری تاوه قطیی با تغییر شکل به حالت بیضوی و با تعمیق شدن هسته مرکزی تاوه قطبی، تاوایی پتانسیل و ناهنجاری ارتفاع ژئوپتانسیل پوشن سپهر زیرین وارد وردسپهر فوقانی شده است. با افزایش تاوایی پتانسیل و شارش آن از مرکز بیشینه خود از شمال شرق روسیه به منطقه، سبب تاخوردگی وردیست و در نهایت افت ژئوپتانسیل بر روی خاورمیانه شده است. شکل‌گیری ناهنجاری در دروه های همراه با بارش سنگین و فراگیر ایران را می توان بین 18 الی 20 روز قبل از وقوع این رویداد در پوشن سپهر میانی و فوقانی پیش‌بینی نمود. از طرفی تغییر فشار وردیست در منطقه قطب و خاورمیانه نشان داد که با افزایش فشار در وردیست قطبی با تاخیر 2 الی 3 روزه در روزهای همراه با بارش سنگین بر کاهش ارتفاع ژئوپتانسیل وردسپهری تاثیر می‌گذارد. در جریان جت جنب قطبی و انحنای آن نیز از عوامل هم در انتقال پایین سو و جنوب سوی تاوایی پتانسیل و در نهایت افزایش شیو سرعت جریان جت جنب حاره در منطقه می باشد. https://www.ims-jmas.net/article_155543_53d5178965feb4de90c9a6c4bc110830.pdf