نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم زمین، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 پژوهشکده هواشناسی و علوم جو

3 گروه علوم زمین ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

به منظور تعیین اثر دوره‌های تغییر فاز انسو بر روی الگوهای گردش جوی و بی‌هنجاری بارش پائیزه ایران، دوره‌های تغییر فاز انسو (از حالت النینو به لانینا-تغییر فاز از نوع 1 و از حالت لانینا به النینو-تغییر فاز از نوع 2) بر اساس شاخص نینوی اقیانوسی طی بازه زمانی 2018-1950 تعیین گردید. هر نوع تغییر فاز به چهار مورد مجزا تقسیم بندی گردیدند. مقادیر میانگین و بی‌هنجاری پارامترهای فشار سطح دریا و بارش با کمک داده‌های مرکز ملی پیش‌بینی‌های محیطی مربوط به اداره ملی جوی و اقیانوسی آمریکا و با برنامه نویسی در محیط نرم‌افزار گردز برای دوره‌های مختلف تغییر فاز انسو محاسبه شد. همچنین جهت مقایسه معنی‌داری تغییرات الگوها آزمون آماری تی-استیودنت برای تمام نقاط شبکه‌ای بکار گرفته شد. نتایج نشان دهنده تقویت مراکز فشاری ایسلند و آزورز بر روی شمال و جنوب اقیانوس اطلس در الگوی نوع 2 و تضعیف آنها در الگوی نوع 1 در سطح معنی‌داری 99 درصد و مقادیر شدیداً کمتر از میانگین (بی‌هنجاری منفی) و نزدیک به مقادیر میانگین و معنی‌دار از لحاظ آماری در سطح 75 درصد به ترتیب در الگوی نوع 2 و نوع 1 بر روی ایران بوده است. همچنین مقادیر بی‌هنجاری شدید مثبت بارش در دوره تغییر فاز نوع 2 و بی‌هنجاری شدید منفی در نوع 1 بر روی عمده مناطق ایران بدست آمد که این تغییرات برای نیمه شمالی کشور در سطح آماری 95 درصد و برای بقیه مناطق در سطح 75 درصد معنی‌دار بوده است.

کلیدواژه‌ها