نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه فرهنگیان، گروه جغرافیا، تهران، ایران

2 دانشگاه فنی و حرفه ای

3 دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

ورود پیاپی دو سامانه بارشی در فاصله روزهای 5 تا 13 فروردین ماه 1398 به کشور سبب رخداد سیل های ویرانگر در استان های لرستان و خوزستان شد. در این پژوهش تلاش شده است تا اقلیم شناختی گرته های همدیدی بزرگ مقیاس و سازو کار واگرایی شار رطوبتی در بارش های سنگین بررسی شود. در بررسی اقلیم شناختی شار رطوبتی از داده‌های بارش روزانه بیش از 300 ایستگاه، در دوره آماری 1981 لغایت 2010 برای ماه های اکتبر تا می و برای محاسبه ماه های تر استفاده شده است. بررسی الگوهای جوی واگرایی شار رطوبت از منابع رطوبتی اطراف ایران بسوی منطقه مورد مطالعه در ماه های تر برای سه دوره زمانی و چهار لایه مختلف وردسپهر نشان داد که بارش های سنگین منجر به سیل در نواحی جنوب غربی ایران تحت تاثیر یک الگوی غالب ایجاد می شوند. بررسی‌ها و محاسبات انجام شده نشان داد که در موج های بارشی روزهای 5 تا 13 فروردین ماه 1398به طور میانگین در تمام لایه‌های وردسپهر میزان مشارکت ‌غرب اقیانوس هند و دریای عمان در حدود 50 درصد، دریایسرخ و خلیج فارس هرکدام حدود 21 درصد و سهم دریای‌مدیترانه 8 درصد بوده است. به طور کلی میتوان چنین نتیجه گرفت که در بارش های سنگین ناحیه جنوب غرب ایران، سامانه‌های همدیدی مناسبی در نواحی شرقی و شمالشرقی و غرب شبه‌جزیره عربستان سبب میشود که رطوبت مناسبی از دریاهای مزبور به سوی نواحی جنوبغربی و جنوبی ایران منتقل و بارش‌های مناسبی را ایجاد کند.

کلیدواژه‌ها